Belastingdienst krijgt cryptodata vanaf 2027: wat DAC8 wel en niet ziet

Wat er verandert: de tijdlijn van DAC8

DAC8 is de achtste ronde van de Europese richtlijn voor administratieve samenwerking op belastinggebied, formeel Richtlijn (EU) 2023/2226. Nederland heeft die vertaald in de Wet implementatie EU-richtlijn gegevensuitwisseling cryptoactiva. De Tweede Kamer stemde er op 27 januari 2026 mee in, de Eerste Kamer volgde op 31 maart 2026.

De regeling loopt in drie stappen, en die stappen liggen verder uit elkaar dan de meeste koppen suggereren.

• 1 januari 2026: cryptodienstverleners beginnen met het verzamelen en verifieren van klant- en transactiegegevens.
• 31 januari 2027: eerste rapportage over kalenderjaar 2026 bij de Belastingdienst. Op diezelfde datum moeten zij hun klanten vertellen welke gegevens over hen zijn doorgegeven.
• 30 september 2027: de EU-landen wisselen de eerste datasets onderling uit.

Wie het raakt en wat er precies wordt gemeld

In Nederland gaat het volgens de Belastingdienst om ongeveer honderd cryptodienstverleners. Partijen met een MiCA-vergunning rapporteren in het land waar die vergunning is afgegeven; aanbieders zonder vergunning die hier bedrijfsmatig cryptoactiva omwisselen moeten zich apart registreren. Dezelfde beweging loopt wereldwijd via CARF, de OESO-standaard waar DAC8 op is gebaseerd: 46 jurisdicties doen mee over rapportagejaar 2026, 29 volgen over 2027.

De rapportage heeft twee lagen: wie je bent, en wat je hebt gedaan.

• Identificatie: naam, adres, fiscale woonplaats en fiscaal identificatienummer.
• Omwisselingen van crypto naar fiatgeld en van crypto naar crypto.
• Overboekingen naar andere gebruikers en naar wallets waarvan de eigenaar niet is geidentificeerd.
• Retailbetalingen boven de 50.000 dollar.
• Per transactie: soort cryptoactivum, type transactie, aantal eenheden, brutobedrag en reele marktwaarde.
• Het saldo per 31 december.

Voor beleggers verandert er fiscaal niets

Dat is letterlijk hoe de Belastingdienst het zelf formuleert. Cryptobezit moest altijd al in de aangifte inkomstenbelasting. Wat verandert, is dat de fiscus die aangifte straks naast een onafhankelijke bron kan leggen. Het gaat bovendien verder dan bitcoin en ether: stablecoins en bepaalde NFTs vallen er ook onder.

Voor de dienstverleners zelf ligt de lat een stuk hoger. Wie opzettelijk of door grove schuld niet rapporteert, riskeert een bestuurlijke boete van de zesde categorie: maximaal 1.030.000 euro, met in ernstige gevallen strafrechtelijke vervolging.

Wat er buiten beeld blijft

Hier wordt het interessant. Chainalysis publiceerde eind augustus 2026 een analyse van zes grote blockchains: Bitcoin, Ethereum, Solana, Tron, BNB Smart Chain en Base. Over 2025 kwamen zij uit op ongeveer 457 miljard dollar aan potentieel belastbare activiteit, waarvan zo'n 125 miljard aan de EU is toe te rekenen. Van dat totaal valt naar hun schatting maar ongeveer 14 procent binnen het praktische bereik van CARF.

De overige 86 procent zit in hoeken waar geen tussenpersoon staat die kan melden.

• Handel op gedecentraliseerde beurzen en directe transacties tussen privewallets.
• Inkomsten die rechtstreeks op de blockchain ontstaan: staking, mining en lending.
• Alles van voor 2026, want de regeling werkt niet met terugwerkende kracht.
• De aankoopprijs. Een beurs ziet waarvoor je verkoopt, maar niet waarvoor je die munten ooit hebt gekocht als dat ergens anders gebeurde.

Een ontbrekende melding is geen vrijstelling

Dit is het punt waarop veel berichtgeving te snel gaat. Dat een transactie niet in de rapportage zit, betekent niet dat er geen belasting over verschuldigd is. De aangifteplicht ligt onveranderd bij de belastingplichtige. Chainalysis noemt het geschatte bedrag bovendien nadrukkelijk een ondergrens, omdat activiteit binnen gecentraliseerde beurzen niet is meegeteld.

Het praktische gevolg is tweezijdig. Een aangifte die niet klopt valt vanaf 2027 eerder op dan voorheen, terwijl de gegevens die de fiscus binnenkrijgt onvolledig zijn. Een verschil tussen jouw aangifte en hun bestand is dus niet automatisch een fout van jouw kant, maar het is wel iets wat je moet kunnen uitleggen.

Hoe crypto nu en straks belast wordt

Crypto valt in box 3 onder de overige bezittingen. Voor 2026 geldt een forfaitair rendement van 6 procent, belast tegen 36 procent. Dat komt neer op ongeveer 2,16 procent van de waarde per jaar, gemeten op de peildatum van 1 januari, boven een heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon.

Handel je zo intensief, of mine of stake je zo bedrijfsmatig, dat er meer aan de hand is dan normaal vermogensbeheer, dan kan de opbrengst in box 1 vallen. Dat is een beoordeling per geval en daar wil je een fiscalist bij hebben.

Vooruitkijkend ligt de Wet werkelijk rendement box 3 bij de Eerste Kamer, aangenomen door de Tweede Kamer op 12 februari 2026, met 1 januari 2028 als beoogde ingangsdatum. Voor crypto zou daarin een vermogensaanwasbelasting gelden: je rekent jaarlijks af over de waardeverandering, ook als je niets verkoopt. Het kabinet werkt nog aan aanpassingen, dus de details staan nog niet vast.

Die verschuiving is administratief ingrijpender dan zij klinkt. In het huidige stelsel heb je een waarde op een peildatum nodig. In het nieuwe stelsel heb je een beginwaarde, een eindwaarde en alle stortingen en onttrekkingen daartussen nodig. Precies de gegevens die versnipperd over beurzen en wallets staan.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen fiscaal advies.

Onder de motorkap is dit een datavraagstuk

Geen enkele partij heeft het complete beeld. Een beurs kent alleen haar eigen stuk. De Belastingdienst krijgt straks losse rapportages van meerdere aanbieders uit meerdere landen, zonder gegarandeerde aansluiting. Jij bent de enige die alle stukken kan samenvoegen, en dat lukt zelden met een spreadsheet.

Wie dat netjes wil doen, loopt tegen vier bewerkingen aan die stuk voor stuk lastiger zijn dan zij lijken.

• Bronnen samenvoegen: elke beurs exporteert in een eigen formaat en gebruikt eigen namen voor dezelfde handeling.
• Overboekingen herkennen: een transfer tussen je eigen wallets is geen verkoop, maar ziet er in twee losse exports uit als een uitgaande en een inkomende transactie.
• Waarderen: koersen op het juiste moment, in euro, uit een bron die je later kunt reproduceren.
• Vastleggen: een reconstructie die je over drie jaar nog kunt uitleggen, dus met bron, tijdstempel en versie erbij.

Wat je nu al kunt doen

Voor wie zelf belegt is de belangrijkste actie niet fiscaal maar praktisch: zorg dat de gegevens er nog zijn wanneer je ze nodig hebt.

• Exporteer je volledige transactiehistorie bij elke beurs waar je actief bent of ooit was. Accounts worden gesloten en exportfuncties verdwijnen.
• Leg je positie per 1 januari vast, inclusief bron en tijdstempel.
• Houd overboekingen tussen je eigen wallets apart bij. Die context kun je later niet reconstrueren.
• Controleer in januari 2027 de opgave van je dienstverlener tegen je eigen administratie, en zoek verschillen meteen uit.

En als je aan de andere kant van de meldplicht staat

Voor cryptodienstverleners, administratiekantoren en fintechpartijen is dit geen jaarlijkse export maar een proces dat het hele jaar door loopt. Toets eerst of je onder de registratieplicht valt. Richt daarna het klantonderzoek in rond zelfcertificering en verificatie, en hergebruik wat je al hebt uit je Wwft-dossier in plaats van alles opnieuw op te vragen.

De harde eis zit in reproduceerbaarheid: dezelfde invoer moet ook over een jaar dezelfde uitvoer geven, met een spoor dat laat zien waar elk bedrag vandaan komt. Dat is doodgewoon softwarewerk, en het is precies het soort werk waarvoor je maatwerk software laat maken in plaats van een standaardpakket te verbouwen.

AI helpt bij de rommelige randen. Transacties labelen, uitzoeken wat een onbekende overboeking was, afwijkingen signaleren tussen jouw cijfers en die van een tegenpartij: daar is een model sterk in. De bedragen zelf horen uit deterministische code te komen, niet uit een taalmodel. Hoe die verdeling er in de praktijk uitziet, lees je in ons artikel over AI integreren in bedrijfssoftware.

Zie je dit vooral als een jaarlijkse handmatige klus, dan is het de moeite waard om te kijken naar het verbeteren van bedrijfsprocessen met AI. En zoek je een partij die zo'n pijplijn bouwt, dan helpt onze gids over het kiezen van een softwarebureau je op weg.